قصاص نفس قصاص نفس : از اقسام قصاص . قصاص نفس عبارت است از مقابله به مثل در جنايت بر نفس . از احكام آن در باب قصاص سخن گفته‌اند . موجب قصاص نفس : سبب قصاص نفس ، كشتن عمدى نفس محترم به ناحق با وجود شرايط قصاص است . بنابر اين ، اگر كسى از روى خطا ديگرى را بكشد ، قصاص نمىشود . 1 ضابطه عمدى بودن ، آن است كه در فعل وقصد ، عامد محسوب شود ؛ بدين معنا كه هم قصد فعلى را كه موجب قتل شده داشته باشد وهم قصد قتل را ويا قصد فعلى را كه غالبا موجب قتل مىگردد ، داشته باشد ؛ هرچند قصد قتل را نداشته باشد . 2 اولياى دم : به اجماع فقها هيچ يك از زوج وزوجه ولىّ دم ديگرى نيست ؛ اما جز آن دو ، به قول جمعى ، همهء ارث بران ميّت ، اولياى دم أو به شمار مىروند . 3 اين قول به أكثر فقها نسبت داده شده است . 4 برخى گفته‌اند : كساني كه از طريق پدر ومادر يا از طريق پدر تنها به مقتول مىرسند ، حق قصاص دارند ؛ مرد باشند يا زن . 5 برخى ديگر گفته‌اند : زنها مطلقا حق قصاص ندارند . 6 اگر اولياى دم به جاى قصاص از قاتل دية بگيرند ، زوج وزوجه نيز از آن ارث مىبرند . 7 چنانچه مقتول مسلمان وارثى نداشته باشد ، امام عليه السلام ولىّ دم أو است ومىتواند قاتل را قصاص كند ؛ چنان كه مىتواند از أو دية بگيرد . 8 چنانچه فردى عضوى از اعضاى ديگرى را قطع كند وآسيب ديده جانى را عفو نمايد وپس از عفو ، جنايت به جان

--> ( 27 ) . المبسوط 7 / 76 ؛ إرشاد الأذهان 2 / 211 ؛ جواهر الكلام 42 / 360 - 361 ( 28 ) . مفاتيح الشرائع 2 / 142 ( 29 ) . جواهر الكلام 42 / 361 ( 30 ) . مفاتيح الشرائع 2 / 142 ( 31 ) . جواهر الكلام 42 / 295 ( 32 ) . المبسوط 7 / 105 - 106 ؛ تحرير الأحكام 5 / 524 ؛ جواهر الكلام 42 / 416 - 417 ( 33 ) . مسالك الأفهام 15 / 304 ( 34 ) . جواهر الكلام 42 / 419 ( 35 ) . 420 - 421 ( 36 ) . قواعد الأحكام 3 / 646 ؛ كشف اللثام 11 / 233 ؛ جواهر الكلام 42 / 421 - 422 .